الزام به توليد دارو با قيمت 87
معاون غذا و داروي وزارت بهداشت در گفت وگو با «اعتماد»:
بنفشه سام گيس - روزنامه اعتماد - 20 ارديبهشت 1388
دارو
در سال 87 لحظه هاي پرالتهابي را تجربه كرد. در سطح جهاني متاثر از بحران
اقتصادي، قيمت مواد اوليه دارو رو به افزايش گذاشت و در نهايت قيمت نهايي،
شركت هاي بيمه را براي پرداخت هزينه هاي دارويي بيماران به مرز ورشكستگي
رساند.در ايران طي سال گذشته، وزارت بهداشت نيز پذيرفت كه چشم بر مصوبه خود
فروبندد و با وجود ممنوعيت افزايش قيمت دارو در شش ماه اول سال، قيمت برخي
اقلام دارويي توليد داخل يا واردشده را افزايش دهد تا صنعت دارو را از
احتضار نجات دهد. كمبود برخي اقلام دارويي و اعتراض بيماران خاص كه مصرف
كنندگان عمده داروهاي وارداتي را تشكيل مي دادند، اگرچه فهرست طويلي را
شامل نمي شود اما در عمق بسيار عميق است. در نيمه دومين ماه از سال 88 به
سر مي بريم: سالي كه از ابتداي آن، پيش بيني ها از كسري بودجه دولت تا
پايان سال خبر داده است: معضلي كه در سال گذشته چندان محسوس نبود و به همين
سبب در دفعات بسيار دولت توانست گره از كمبود اقلام دارويي كه به دليل
نبود اعتبار در انبارهاي گمرك خوابيده بودند يا با موجودي صفر مواجه شده
بودند، باز كند. دكتر رسول ديناروند معاون غذا و داروي وزارت بهداشت در گفت
وگو با «اعتماد» اطمينان مي دهد كه يارانه داروهاي خاص در سال 88 در آن حد
هست كه تا پايان سال، بيماران صعب العلاج را به دردسر مازاد بر رنج بيماري
گرفتار نكند.
-آقاي ديناروند، از افزايش قيمت دارو در سال جديد چه خبر؟ امسال افزايش قيمت دارو نداريم.
-ولي شما سال گذشته گفتيد در سال جديد براي كنترل بازار دارو، سياست افزايش قيمت را براي برخي داروها اجرا خواهيد كرد. سياست
ما در سه چهار سال گذشته اين بوده كه در شش ماه اول سال، افزايش قيمت
نداشته باشيم. يعني وزارت بهداشت با درخواست هاي افزايش قيمت موافقت نمي
كند. سال هاي 85 و 86 در شش ماه اول سال افزايش قيمت نداشتيم. سال 87 در
ماه هاي تير و مرداد مجبور شديم قيمت بعضي داروها را افزايش دهيم. امسال هم
افزايش نيافتن قيمت را در شش ماه اول سال رعايت مي كنيم اما مجلس، مصوبه
يي دارد كه قيمت برخي داروها كه امكان سوءمصرف دارند تا سقف دو برابر
افزايش پيدا كند. مابه التفاوت اين افزايش قيمت به خزانه واريز مي شود و
معادل آن، صد درصد براي كمك به بيماراني كه داروهاي گرانقيمت مصرف مي كنند
هزينه خواهد شد. البته تعداد داروهايي كه مشمول اين مصوبه مي شوند زياد
نيست اما داروهاي ارزان و پرمصرفي هستند. اين مصوبه هنوز اجرايي نشده و بعد
از ابلاغ بودجه بايد مسير تنظيم ضوابط و تاييد آن در دولت طي شود. فكر مي
كنيم اين افزايش قيمت هم در دو يا سه ماه اول سال انجام نمي شود يعني تا
آماده شدن مقدمات اجرايي آن، به ماه هاي خرداد و تير خواهد رسيد.
-پس با قطعيت مي گوييد در شش ماه اول سال افزايش قيمت دارو نخواهيد داشت؟ به جز رعايت شمول اين مصوبه كه به اقلام محدودي تعميم پيدا مي كند، قطعاً براي ساير داروها افزايش قيمت نداريم.
-ولي
تورمي كه براي سال 88 پيش بيني شده حدود 40 درصد است. فكر نمي كنيد شركت
هاي دارويي با افزايش نيافتن قيمت دارو ورشكسته مي شوند؟ تورم
رسمي پيش بيني شده 20 درصد است. ما تورم ماه به ماه را ملاك قرار نمي دهيم.
تورم كل سال مورد نظر است. تورم منتهي به 12 ماه سال گذشته رو به نزول بود
و پيش بيني براي سال 88 اين بود، كه 20 يا كمتر از 20 درصد تورم داشته
باشيم و لزومي ندارد به خاطر تورمي كه تا پايان سال 20 درصد خواهد بود، در
ابتداي سال قيمت داروها را افزايش دهيم. به شركت هاي داروسازي اعلام كرده
ايم موظفند با همان قيمت هاي سال 87 دارو توليد كنند و چنانچه توليد دارويي
زيان ده بود، در شش ماه دوم، قيمت آن داروي زيان ده را اصلاح مي كنيم.
-و فكر مي كنيد اصلاح قيمت در شش ماه دوم، زيان شركت هاي دارويي را كه مجبورند خريدهاي نقدي داشته باشند، جبران مي كند؟ تورم عمومي كشور براي تمام كالاها يكسان نيست. هزينه هاي توليد يك كارخانه داروسازي الزاماً به ميزان نرخ تورم افزايش نمي يابد.
-ولي قيمت جهاني مواد اوليه دارو گران شده است. بعضي
مواد بله و بعضي مواد هم گران نشده. اصلاح قيمت برخي داروها در تير و
مرداد سال گذشته به دليل افزايش شديد قيمت جهاني مواد اوليه بود. مطمئن
باشيد سياست وزارت بهداشت، حمايت از مصرف كننده و توليدكننده است. به هيچ
وجه مايل نيستيم شركت هاي داروسازي، داروهايشان را با زيان توليد كنند چون
توليد زيان ده، يا متوقف مي شود يا به تنزل كيفيت دچار مي شود. بنابراين
وزارت بهداشت حمايت از توليدكننده را هم در نظر دارد. اما فكر مي كنم اين
روش به نفع كشور، مصرف كننده، سازمان هاي بيمه گر و حتي به نفع صنايع
توليدكننده است كه بتوانند يك دوره ثبات قيمت را تجربه كنند.
-پايان
سال گذشته وزارت بهداشت در يك بررسي اعلام كرد طي سال 87 ، 28 تن ترامادول
و 300 ميليارد تومان آنتي بيوتيك در كشور مصرف شده است. اين افزايش قيمتي
كه براساس مصوبه مجلس اعمال خواهد شد، آيا شامل ترامادول، آنتي بيوتيك و
داروهاي تزريقي هم مي شود؟ مصرف آنتي بيوتيك از نظر ما سوءمصرف محسوب نمي شود.
-مصرف خودسرانه است؟ مصرف
خودسرانه يا تجويز نابجا با سوءمصرف فرق دارد. بنابراين آنتي بيوتيك ها
مشمول مصوبه مجلس نمي شوند. سياست كنترل مصرف، جامعه پزشكي و داروسازان را
خطاب قرار مي دهد تا بتوانيم از تجويز نابجاي داروها جلوگيري كنيم. هنوز هم
شاخص هاي مربوط به مصرف دارو در كشور، غيرمنطقي است يعني در 48 درصد نسخه
هاي ما داروهاي تزريقي و در همين ميزان، داروهاي آنتي بيوتيك تجويز مي شود و
اين رقم بسيار بالااست. در 12 درصد نسخه هاي سال گذشته كورتون تجويز شده
است. متاسفانه آمارهاي بدي داريم.
-سرانه مصرف دارو در كشور در سال 87 چقدر بوده است؟ مصرف ريالي دارو 33 هزار تومان بود. يعني مردم و بيمه ها سال گذشته به ازاي هر فرد 33 هزار تومان براي دارو هزينه كردند.
-و سرانه مصرف عددي چقدر بوده؟ حدود
440 عدد دارو البته اين رقم چندان دقيق نيست زيرا در آمار عددي، يك قرص،
يك كپسول، يك آمپول و حتي يك شيشه شربت يك واحد مشترك و يكسان دارند و اين
اعداد بايد به دوز مصرفي تبديل شود كه ان شاءالله انجام خواهيم داد و به
زودي اطلاعات سرانه مصرف دارو مبتني بر دوز مصرفي دارو خواهد بود.
-اشاره
يي شده بود كه به خصوص در بيمارستان ها، چون فاقد فهرست دارويي هستيم،
پزشكان در تجويز داروهاي متنوع با محدوديت مواجهند. يعني ما فاقد تنوع
دارويي هستيم. من اين نظر را قبول ندارم و معتقدم فهرست دارويي ما جامع است.
-چند قلم دارو در اين فهرست داريد؟ 1200
مولكول شيميايي در فهرست داريم كه اين مولكول هاي شيميايي حدود 2500 شكل
دارويي هستند. پنج هزار قلم دارو در كشور موجود است كه البته براي يك شكل
دارويي، دو يا سه توليدكننده يا واردكننده فعال هستند. بنابراين تنوع
دارويي در كشور ما در مقايسه با سطح درآمد جامعه و درآمد ناخالص ملي، كم
نيست و تعداد داروهاي ما منطقي است. اگر تعداد داروها بيشتر از اين باشد و
هر دارويي كه توليد شد اجازه ورود به كشور داشته باشد الزاماً به نفع سلامت
مردم نيست چون بسياري از تجويزها تحت تاثير القائات و تبليغات و رقابت جدي
بين توليدكنندگان دارويي دنياست كه در نهايت هزينه هاي مردم را بدون دليل
افزايش مي دهد. فكر مي كنم آن چيزي كه ما در بيمارستان ها نياز داريم
فعاليت جدي تر كميته هاي دارودرمان است تا فهرست هاي دارويي هر بيمارستان
براساس پروتكل هاي مورد نياز آن مركز درماني تنظيم شود و پزشكان آن
بيمارستان در چارچوب پروتكل مورد قبول كميته دارودرمان آن بيمارستان دارو
تجويز كنند. امروز شاهد هستيم در بسياري از مراكز، پزشكان دارويي را تجويز
مي كنند كه در آن بيمارستان نيست و حتي ممكن است در فهرست دارويي كشور هم
موجود نباشد و پزشك فكر نمي كند بيمار اين دارو را از كجا تهيه كند و بيمار
نسخه به دست سرگردان مي شود. البته ما براي كمك به مردم، به شركت هاي
فوريتي دارو اجازه تاسيس داديم و داروخانه هاي تك نسخه يي، داروهاي خارج از
فهرست را تهيه مي كنند.
-و اين داروخانه ها با تحريم مواجه نيستند؟ ما تحريم دارويي نداريم.
-براي هيچ قلم دارو؟ به
آن معنا كه يك كشور به علت تحريم به ايران دارو ندهد، خير. به جز در مورد
انواع راديوداروها و داروهاي راديواكتيو كه از دو سال قبل دچار مشكل شديم و
البته اين مشكل حل شد. چون ما توليدكننده راديواكتيو هستيم اما تحريم،
مشكلات اقتصادي، مالي، ارزي و بانكي براي واردكنندگان و توليدكنندگان ايجاد
كرده كه به همين جهت، تدارك دارو و تبادلات ما با دنيا بسيار سخت تر شده
است.
-و هنوز ادامه دارد؟ بله، هنوز ادامه دارد اما در همين شرايط هم، تبادلات دارويي ما در سال گذشته افزايش داشت.
-يعني صادرات؟ صادرات
و واردات از نظر ارزي نسبت به سال قبل آن بيشتر بوده البته از نظر عددي،
واردات ما در سال گذشته براي اولين بار رشد منفي داشت نه به اين دليل كه
واردات دچار مشكل شده بود بلكه به اين علت كه توليدكنندگان ايراني موفق
شدند برخي از داروهاي گرانقيمت وارداتي را داخل كشور توليد كنند و توليد
اين اقلام در داخل، قطعاً نياز به واردات را برطرف كرد اما صادرات بيش از
20 درصد افزايش داشت: هم از نظر وزني، هم از نظر ارزي اما از نظر تعداد و
تناژ، مقداري كاهش داشتيم.
-در واقع شما به پيشنهاد اتحاديه صنايع دارويي عمل كرديد كه خواستار محدود كردن واردات شده بود؟ واردات
دارو را محدود نكرديم. سياست حمايتي وزارت بهداشت هم استفاده از اهرم هاي
ممنوعيت نيست. از توليد داخل حمايت مي كنيم اما نه با ممنوع كردن واردات.
واردات طبق ضوابط و قوانين صورت مي گيرد. شركت هاي دارويي مجازند دارويشان
را ثبت و وارد كنند. به نفع مصرف كننده هم نيست كه واردات دارو را ممنوع
كنيم. طبق قانون، ممنوعيت براي واردات فقط در مواقعي مطرح است كه با مشكلات
امنيتي يا موارد خلاف شرع مواجه شويم مثل داروهاي غيرمجاز. اما در مورد
ساير داروها دولت حق ايجاد ممنوعيت ندارد. دولت بايد طبق ضوابط، اجازه
واردات بدهد و محصولات تحت كنترل كيفي قرار بگيرند. اما در جهت حمايت از
توليد داخل، اعلام كرديم اگر توليدكننده يي بتواند يك داروي وارداتي در
داخل كشور توليد كند، پروانه آن دارو بسيار سريع تر ارزيابي خواهد شد چون
بررسي پرونده هاي دارويي گاه تا دو سال طول مي كشد. بنابراين سياست وزارت
بهداشت، حمايت جدي از توليد داخل است اما نه با ممنوعيت واردات.
-يارانه داروي امسال چقدر افزايش پيدا كرده؟ خوشبختانه
در سال گذشته با مساعدت رئيس جمهوري، 100 ميليارد تومان از محل يارانه
كالاهاي اساسي به دارو اختصاص پيدا كرد كه از محل اين رقم توانستيم كسري
هاي اعتباري يارانه دارو را جبران كنيم. در بودجه سال 88 هم از ابتدا 100
ميليارد تومان به اعتبار يارانه دارو اضافه شد و دولت يارانه دارو را نسبت
به سال قبل حدود 45 درصد افزايش داد كه در مجلس هم تصويب شد. بنابراين
اعتبار يارانه دارو در سال 88 حدود 320 ميليارد تومان است كه كاملاً كافي
است و در سال 88 ان شاءالله كسري اعتبار يارانه نخواهيم داشت.
-سال
گذشته مركز پژوهش هاي مجلس گزارشي ارائه داد كه داروخانه ها سالانه حدود
270 ميليارد تومان حق فني دريافت مي كنند، در حالي كه دريافت حق فني از
مشتريان، مصوبه زمان جنگ و براي جبران خسارت داروخانه ها در آن مقطع زماني
بوده. آن گزارش اشتباه بود. ما با مركز پژوهش هاي مجلس هم
مكاتبه كرديم و گرفتن تعرفه حق فني توسط داروخانه ها ربطي به شرايط جنگ
نداشته و بر مبناي مصوبه وزارت بهداشت و در چارچوب قانون بوده و در واقع
حقي است كه بابت جبران زحمت يك داروساز در داروخانه در نظر گرفته شده است.
چندان منطقي نيست كه تمام هزينه هاي دارويي را به قيمت دارو وصل كنيم و سود
دارو را افزايش دهيم. اگر مبلغ ثابتي بابت هر نسخه به عنوان حق فني دريافت
مي شود از نظر ما هيچ ايرادي ندارد. چنانچه در خيلي از كشورها هم رايج
است.
-پس شما تاييد مي كنيد كه حق فني توسط داروخانه ها دريافت مي شود؟ و بايد هم دريافت شود.
-اما رقم اعلام شده اشتباه بوده. بله.
دريافت تعرفه حق فني كاملاً قانوني است البته داروسازان به رقم آن اعتراض
دارند اما همان رقمي كه تصويب شده از نظر ما قانوني است و داروخانه ها بايد
دريافت كنند.
-رقمي كه مركز پژوهش ها ارائه داده بود با آنچه شما بررسي كرديد چقدر اختلاف داشت؟ مركز
پژوهش ها رقم 217 ميليارد تومان را اعلام كرده بود كه واقعاً نمي دانيم
اين رقم را چگونه محاسبه كرده. تعداد نسخه هاي ما در سال حدود 300 ميليون
عدد است. اگر ميانگين تعرفه حق فني دريافتي داروخانه ها براي هر نسخه 400
تومان باشد، داروخانه ها در كل يك سال 120 ميليارد تومان حق فني دريافت
كرده اند. اين رقم براي هشت هزار داروخانه كل كشور آن هم در طول يك سال
واقعاً رقم زيادي است.
-اتحاديه داروسازان پيشنهاد كرده امسال حق نسخ داروخانه ها تا حدود 30 درصد اضافه شود. پيشنهاد
آنها الزاماً اجرا نمي شود. درآمد داروخانه ها و قدرت پرداخت مردم بررسي
مي شود و حق تعرفه منطقي تصويب خواهد شد كه البته هنوز رقمي ابلاغ نشده
است.
-از گردش مالي بازار دارو هم رقمي داريد؟ 2300 ميليارد تومان در سال گذشته.
-چندي
قبل وزير بهداشت اظهار كرد حدود 40 درصد ظرفيت توليد داروي كشور به دلايل
مختلف از جمله فرسودگي خطوط شبكه توليد دارو يا مشكلات ارزي براي
توليدكنندگان مورد استفاده قرار نمي گيرد. شما اين اظهارنظر را قبول داريد؟ توليدكنندگان
ما از نظر ارزي 97 درصد بازار دارويي كشور را تامين مي كنند بنابراين تمام
امكانات توليد دارو در داخل كشور مورد استفاده قرار مي گيرد و توليد هيچ
دارويي به علت فرسودگي ماشين هاي توليد يا توقف خطوط توليد متوقف نشده است.
البته ظرفيت توليد صنايع دارويي بيش از نياز كشور است كه اين ظرفيت مازاد
مي تواند براي صادرات مورد استفاده قرار بگيرد كه متاسفانه توليدكنندگان در
اين زمينه خيلي خوب عمل نكرده اند. عدد صادرات ما در سه چهار سال گذشته و
نسبت به سال هاي قبل، عدد بدي نبوده و حتي دو برابر بيش از سال هاي قبل
بوده.
-چه ميزان صادرات داشتيد؟ منتظر آمار گمرك هستيم كه عدد ها را نهايي كنيم اما تصور مي كنم بيش از 70 ميليون دلار بوده.
-و توليد سال گذشته چه رقمي بوده؟ 97
درصد بازار دارويي كشور در داخل توليد شده كه از نظر تعداد بيش از 30
ميليارد عدد دارو و از نظر ريالي 66 درصد بازار دارويي در داخل توليد شده و
يك سوم داروها وارداتي بوده است.
-يكي از مديران
داروخانه هاي هلال احمر ادعا كرده بود به غير از داروخانه هاي هلال احمر،
هيچ داروخانه استانداردي در كشور وجود ندارد. شما در مورد اين ادعا چه نظري
داريد؟ من تاييد نمي كنم زيرا به صراحت نمي توانيم اعلام كنيم
هيچ داروخانه استانداردي در كشور نداريم. استاندارد و ضوابطي براي فعاليت
داروخانه ها تدوين شده كه اگر داروخانه يي اين ضوابط را رعايت نكند تعطيل
يا منع از تاسيس خواهد شد. وضعيت داروخانه هاي ما امروز و نسبت به گذشته
بهتر شده اما نقايص هست و ما هم راضي نيستيم. اما ادعاي هلال احمر را هم
قبول نداريم.
ممكن است وضعيت ايده آل نباشد اما بسياري از داروخانه ها بالاتر از حد ايده آل قرار دارند.
-قبول داريد 30 درصد هزينه هاي سلامت براي دارو صرف مي شود؟ اين
جمله اشتباه است. 30 درصد هزينه هاي بيمه ها براي دارو مصرف مي شود. هزينه
هاي سلامت هم به هزينه هاي بيمه ها خلاصه نمي شود. هزينه دارو از كل هزينه
سلامت فقط 14 درصد است يعني 14 درصد اعتبارات سلامت براي دارو مصرف مي شود
كه اين اعتبار هزينه هاي مردم، بيمه ها و دولت را دربرمي گيرد.اگر قبول مي
كرديم 30 درصد هزينه هاي سلامت براي دارو صرف مي شود به رقمي معادل 2300
ميليارد تومان مي رسيديم و آن زمان هزينه سلامت ما بايد هفت هزار ميليارد
تومان مي بود كه هزينه سلامت بسيار بيشتر از اين رقم است.
-سوالي
در مورد برادران علايي كه از چند ماه قبل بازداشت و به 9 سال زندان محكوم
شدند، مي پرسم. شايعاتي شنيده مي شود مبني بر اينكه بازداشت اين دو برادر
به علت مخالفت با داروي ايراني ايدز- آيمود- بوده است. به هيچ
عنوان اين شايعه صحت ندارد. داروي آيمود به گونه يي شفاف مراحل كنترل كيفيت
را پشت سر گذاشت و مجوز خود را دريافت كرد. پزشكان معتبر و طراز اول ايدز
ايران كه شهرت جهاني دارند از اين دارو براي بيماران خود استفاده مي كنند و
اثربخشي آيمود هم كاملاً مشخص است. ادعاي عجيب و غريبي هم در مورد آيمود
نشده بود كه مخالفتي دربر داشته باشد.
-اما يكي از دلايل بازداشت برادران علايي مخالفت با داروي ايراني ايدز بوده است. من
به شما اطمينان مي دهم كه چنين نيست. من كه مسوول داروي كشور هستم حتي از
مخالفت اين افراد خبر ندارم. وقتي من بي خبرم پس مطمئن باشيد اين خبر اصلاً
صحت ندارد.
+ نوشته شده توسط بنفشه سام گيس در پنجشنبه بیست و هفتم بهمن 1390 و ساعت
0 قبل از ظهر |